Herwaarderingsmeerwaarden: strikte regeling

Het Belgisch boekhoudrecht voorziet in de mogelijkheid om herwaarderingsmeerwaarden te boeken op materiële en financiële vaste activa. Aldus stijgt het eigen vermogen van de vennootschap. In tijden van economische crisis denkt men soms aan deze techniek om de balans “op te smukken”.
 
Aan deze boeking zijn echter voorwaarden verbonden. Deze werden op 11 maart 2009 verduidelijkt door de CBN (Commissie voor boekhoudkundige normen).
 
Rentabiliteitsvoorwaarde
Het volstaat niet dat de verkoopwaarde van een actief bestanddeel, bijvoorbeeld een onroerend goed, hoger is dan de boekwaarde ervan. Integendeel dient de waarde te worden beoordeeld in functie van zijn nut voor de vennootschap.
De CBN maakt een onderscheid tussen twee rentabiliteitsvoorwaarden: een actiefgebonden nuttigheidsvoorwaarde en een algemene rentabiliteitsvoorwaarde.
 
1. Actiefgebonden nuttigheidsvoorwaarde
Het betrokken actief dient voldoende rentabiliteit te genereren. Herwaardering is bv. voor materiële vaste activa mogelijk indien deze rentabiliteit het toelaat de hogere afschrijvingskost ingevolge de herwaardering te dragen.
 
2. Algemene rentabiliteitsvoorwaarde
Rentabiliteit wordt berekend als een verhouding tussen het resultaat van de onderneming en het geïnvesteerde vermogen waarmee dit resultaat is behaald. Bij herwaardering stijgt de boekwaarde van de activa en het eigen vermogen, waardoor de rentabiliteit daalt.
Volgens de CBN dient na herwaardering de rentabiliteit aanvaardbaar te blijven.
De CBN meent dat het in de praktijk mogelijk is dat de actiefgebonden nuttigheidsvoorwaarde van het te herwaarderen actief binnen aanvaardbare grenzen blijft daar waar de algemene rentabiliteitsvoorwaarde negatief uitvalt.
 
Zo kan het individuele actief op zich voldoende resultaat genereren dat evenwel wordt teniet gedaan door de algemene rentabiliteit van de onderneming. Als het betrokken actief noodzakelijk is voor de voortzetting van het bedrijf van de vennootschap of van een onderdeel daarvan, zal dit actief alsdan niet geherwaardeerd kunnen worden.
 
Roland Snoeks
roland.snoeks@vhg.be